Peer support helpt mensen om diabetes type 2 te verslaan, zegt BMJ

De studie toont aan dat deelnemers die elkaar binnen een community ondersteunen in het eerste jaar gemiddeld ruim 7 kilo afvallen, terwijl buikomtrek met 9 centimeter afneemt en hun bloedsuikerwaarden verbeteren. Voor het onderzoek deelden ruim 230 deelnemers vrijwillig hun gezondheidsmetingen. Het onderzoek werd uitgevoerd door een team van Leyden Academy on Vitality & Ageing en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).

“We weten al langer dat leefstijlverandering essentieel is voor mensen met diabetes type 2”, zegt onderzoeker Daphne Raad, werkzaam bij Leyden Academy. “Maar begeleiding vanuit het zorgsysteem is kostbaar en duurt vaak maar enkele weken of maanden. Ons onderzoek bewijst iets nieuws: dat mensen hun leefstijl zélf, met steun van anderen, kunnen verbeteren én langer volhouden. Bijna de helft blijft langer dan een jaar actief betrokken.” Dat is volgens Raad uitzonderlijk. “Het toont aan dat peer support effectief is: niet omdat het moet van de dokter, maar omdat je je gezondheid zélf wil verbeteren en samen aan de slag gaat.”

Gezondheidsverbetering buiten het medisch domein

Voor Stichting Je Leefstijl Als Medicijn is het in BMJ gepubliceerde onderzoek een mijlpaal. ‘Het bevestigt dat onze peer support-aanpak werkt’, zegt oprichter Wim Tilburgs die zelf 40 kilo verloor en zo zijn diabetes type 2 wist om te keren. In 2018 startte hij met de online supportgroep Diabetes 2 Doorbreken, om mensen met dezelfde aandoening te inspireren. Een groot aantal doet mee aan de ZWEM-community, dat staat voor Zaterdag Wegen En Meten. Binnen deze groep delen deelnemers elk weekend hun bloedsuikerwaarden, gewicht en buikomvang en worden vervolgens aangemoedigd door ervaren vrijwilligers, de ‘badmeesters’.

“Wie kan je beter steunen dan mensen die zelf diabetes hebben gehad? Juist zij weten hoe het voelt om de controle kwijt te zijn, én hoe je die weer terug te pakken.” Volgens de oprichter hebben inmiddels duizenden deelnemers hun diabetes type 2 verbeterd, vaak zelfs omgekeerd.

Het onderzoek toont volgens Tilburgs aan dat gezondheidsverbetering buiten het medische domein mogelijk is, binnen communities waarin het draait om onderlinge steun, motivatie en het delen van tips. Hij wijst daarbij op de meerwaarde van technologie en digitale hulpmiddelen, zoals fitnesstrackers en glucosesensoren. ‘Hiermee is het voor deelnemers makkelijker om hun gezondheid te monitoren en te verbeteren. Deze zogenoemde smart health communities zijn laagdrempelig, schaalbaar en kosten de samenleving niets.”

‘Een tsunami van leefstijlgerelateerde ziekten dreigt’

Klinisch endocrinoloog prof. dr. Hanno Pijl (LUMC) ziet een groeiende noodzaak voor dit soort oplossingen. “Er komt een tsunami van leefstijlgerelateerde chronische ziekten op ons af”, zo waarschuwt hij. “Het stuit mij tegen de borst dat we met medicijnen proberen de schade te beperken, terwijl we deze ziektes kunnen voorkomen en omkeren met voedingsaanpassingen. Het is hoog tijd dat we onze leefstijl verbeteren’, zegt Pijl.

Ook arts en verouderingswetenschapper dr. David van Bodegom (Leyden Academy & LUMC) benadrukt al langer de rol van communities om de gezondheid van Nederlanders te verbeteren: “Bij leefstijlinterventies gaat het vooral mis bij het volhouden. In kleine gemeenschappen waar mensen elkaar helpen, lukt dat beter. Dat sociale en ervaringsgerichte aspect kan de klassieke zorg niet altijd bieden.”

Van Bodegom is ook oprichter van de Vitality Club, een landelijk netwerk van beweegclubs voor en door ouderen. Inmiddels zijn er dertig clubs waarin de deelnemers zelf coach, deelnemer en organisator zijn. Begeleiding door een gezondheidsprofessional is niet nodig. De clubs zijn laagdrempelig, goedkoop en duurzaam, en creëren een toegankelijk sociaal netwerk in de wijk. Negentig procent van de deelnemers blijft elk jaar komen.”

Het onderzoek naar peer support werd uitgevoerd door een team van onderzoekers onder leiding van Daphne Raad (Leyden Academy), in samenwerking met Hanno Pijl (LUMC) en arts en verouderingsexpert David van Bodegom (Leyden Academy). Van Bodegom was initiatiefnemer van het onderzoek dat kon worden uitgevoerd dankzij een ZonMw-subsidie. Stichting Je Leefstijl Als Medicijn verzamelde de vrijwillig gedeelde gezondheidsdata van ruim 230 deelnemers, die de onderzoekers analyseerden en vertaalden naar een wetenschappelijke publicatie.