Reuma
Nog niet te genezen, wel te beïnvloeden
Reuma tast gewrichten, spieren en bindweefsel aan en kan je dagelijks leven flink beïnvloeden. Een genezing is helaas nog niet mogelijk, maar de klachten verminderen, of zelfs remissie bereiken, is voor veel mensen wél haalbaar. Onderzoeken zoals Plants for Joints van Wendy Walrabenstein en het leefstijlonderzoek van reumatoloog Pascal de Jong (Erasmus MC) laten zien dat voeding, beweging en leefstijl een groot verschil kunnen maken.
Wat is reuma?
Reuma is de verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende aandoeningen aan gewrichten, spieren, pezen en botten. Bekende vormen zijn artrose, jicht, osteoporose en reumatoïde artritis. De aandoening tast het dagelijks functioneren en welzijn vaak sterk aan, niet alleen door pijn, maar ook door uitputtende vermoeidheid die mensen aan de buitenkant niet zien. Juist dat onzichtbare karakter leidt regelmatig tot onbegrip en frustratie bij de omgeving en op de werkvloer.
De gangbare behandeling bestaat uit ontstekingsremmers, pijnstillers en soms zwaardere afweerremmers. Voor veel mensen bieden deze medicijnen echter onvoldoende verlichting en de bijwerkingen kunnen soms zwaarder wegen dan wat ze oplossen. Reumatoloog Pascal de Jong van het Erasmus MC krijgt dan ook regelmatig de vraag: dokter, wat kan ík er zelf aan doen? Die vraag zette hem aan tot onderzoek naar de invloed van leefstijl op reumapatiënten. De eerste resultaten zijn veelbelovend: pijn en vermoeidheid namen af en de kwaliteit van leven verbeterde merkbaar.
Leefstijl bij reuma
Ontdek hoe de zes leefstijlpijlers kunnen helpen bij het verminderen van reumaklachten
Voeding
In het leefstijlprogramma van het Erasmus MC-onderzoek ligt de nadruk op het mediterraans dieet. In Amsterdam loopt de studie Plants for Joints met een plantaardig voedingspatroon. Beide richten zich op het verminderen van ontstekingsreacties. Kies voor volwaardige, onbewerkte voeding met veel groenten, vis, noten en olijfolie.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij reuma samen, per pijler. Handig om te bewaren of te delen.
Je Leefstijl als Medicijn · Reumatoïde artritis
Reuma aanpakken met leefstijl
Medicijnen krijgen de gewrichtsontstekingen meestal rustig, maar slechts 10 tot 20% komt zo ver dat de medicatie helemaal kan worden afgebouwd. Veel mensen houden pijn, stijfheid en vermoeidheid. Met leefstijl heb je zelf invloed op het beloop.
Langdurig gezond eten
Tot 40% minder kans om reuma te krijgen
Omega 3 uit visolie
Minder pijn, ochtendstijfheid en gezwollen gewrichten
Eet mediterraan
Veelbelovend, vooral naast je gewone behandeling
20 minuten per dag plus 1 uur intensiever
35% minder kans om reuma te krijgen
150 minuten per week
Plus twee keer per week spierversterkende oefeningen
Bewegen is veilig bij reuma
Het vermindert pijn, vermoeidheid en bewegingsbeperking
Verstoorde slaap
Geeft 33 tot 38% meer kans op reuma
Pijn en slecht slapen versterken elkaar
Minder slaap geeft meer pijn, vermoeidheid en beperkingen
Ontspanning en meditatie
Verbeteren aantoonbaar de slaapkwaliteit
Stressmanagement of gedragstherapie
Matig tot sterk effect op pijn, vermoeidheid en welzijn
Neem langdurige stress serieus
Vrouwen met posttraumatische klachten: 76% meer kans op reuma
Roken
Ongeveer 40% meer kans op reuma; het verklaart 20 tot 25% van de gevallen
Stoppen met roken
Minder ziekteactiviteit en betere werking van je medicijnen
Alcohol
Eén glas per dag lijkt de kans iets te verkleinen, met circa 14%
Wat programma's opleveren
Plants for Joints
Duidelijk minder ziekteactiviteit, ook een jaar later nog
Leef! met Reuma
Na twee jaar nog minder pijn, ochtendstijfheid en beter slapen
Leefstijl komt erbij, niet in plaats van
Deze programma's werken naast je gewone reumabehandeling
Sterkste hefbomen
Stoppen met roken en een gezond gewicht verbeteren allebei ook de werking van je reumamedicijnen.
Geen medisch advies. Reumamedicijnen blijven bij reumatoïde artritis de basis; leefstijl komt daarbovenop en vervangt ze niet. Stop nooit zelf met je medicatie, maar bespreek afbouwen met je reumatoloog of huisarts.
Je Leefstijl als Medicijn
Poster als pdfOnderbouwing in het artikel Reumatoïde artritis en leefstijl. Reviewer: dr. Pascal de Jong (Principal investigator en reumatoloog, Erasmus MC).
Ervaringen met leefstijl bij reuma
Lees hoe anderen leefstijl inzetten bij reuma
Medicatievrij dankzij leefstijl
Dankzij leefstijl ben ik nu medicatievrij en zijn de beschadigingen in mijn ogen volledig hersteld, ondanks de reuma (Sjögren).
Ilse Verrijt
Sta eens stil bij hoe je in het leven staat
“Mijn klachten namen vooral af toen ik anders ging kijken naar mezelf en mijn grenzen duidelijker aan begon te geven.”
Henny Laan
De zoektocht van Marloes
Lange tijd voelde het alsof ik iets deed dat raar was en niet mocht. Zo raar was het achteraf gezien niet.
Marloes Boon
Aan de slag met je gezondheid
Wij ondersteunen jou met informatie, supportgroepen, recepten, materialen en webinars
SupportgroepGrip op reuma
Supportgroep waar deelnemers ervaringen delen over leefstijl bij reuma.
Kennis
Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.
Recepten
Tips en recepten voor natuurlijk voedsel, koolhydraatarm of ketogeen, veel groenten en eiwitrijk.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
Medicatie remt de ontsteking effectief, maar slechts 10 tot 20 procent van de patiënten bereikt volledige remissie en kan op termijn stoppen met medicijnen. Ongunstige leefstijlfactoren verhogen het risico op het krijgen van reuma fors: ongezonde voeding +67%, weinig beweging +54%, slechte slaap +33 tot 38%, langdurige stress +76% en roken +40%. Roken alleen verklaart 20 tot 25% van alle gevallen.
Bij mensen die de aandoening al hebben, levert leefstijl meetbare winst op. Een mediterraan voedingspatroon en omega-3 verminderen pijn en ochtendstijfheid. 150 minuten matige beweging per week plus krachttraining verlaagt pijn, vermoeidheid en bewegingsbeperkingen. Psychologische interventies en stoppen met roken verbeteren de ziekteactiviteit en versterken de werking van medicijnen.
WetenschapReumatoïde artritis en leefstijl
Welke leefstijlfactoren hebben de grootste impact op reumatoïde artritis? De nieuwste Nederlandse studies en praktische handvatten op een rij.
Supportgroep Grip op reuma:
Grip op reuma is een fijne en actieve supportgroep waar mensen met alle vormen van reuma en hun naasten ervaringen, tips en kennis delen over het aanpassen van voeding en leefstijl. Een groep waar je steun vindt en verbinding met andere actiënten.
SupportgroepGrip op reuma
Supportgroep waar deelnemers ervaringen delen over leefstijl bij reuma.
Artikelen over Reuma
ErvaringAfscheidsinterview met Corine Heijneman
Corine Heijneman neemt afscheid als bestuurder van JLAM. In dit interview vertelt ze hoe leefstijl haar gezin transformeerde en waarom ze haar missie voortzet.
WetenschapReumatoïde artritis en leefstijl
Welke leefstijlfactoren hebben de grootste impact op reumatoïde artritis? De nieuwste Nederlandse studies en praktische handvatten op een rij.
ErvaringReuma en stress: zo wist Henny haar klachten terug te dringen
Na haar diagnose ontdekte Henny Laan hoe reuma en stress samenhangen en hoe voeding, ontspanning en patronen doorbreken haar klachten verminderden.
ErvaringGeen pillen maar groenten – Emma overwon reuma met plantaardig dieet
Na haar diagnose reumatoïde artritis hielden pillen Emma op de been, maar de bijwerkingen werden heftig. Toen stortte ze zich op een plantaardig dieet.
ErvaringReuma en voeding: hoe Henk van zijn pijn af kwam en nu fanatiek hardloper is
Ernstige reuma beheerste het leven van Henk Groote, een kunstknie leek nodig. Na zijn overstap op een carnivoor dieet finishte hij bij een hardloopwedstrijd.
ArtikelPrednison bij reuma: effect en risico’s
Prednison hielp bij reuma, maar bracht ook schade. Een auto-etnografisch verhaal over bijwerkingen, gemiste gesprekken en het belang van lange termijn inzicht.
ArtikelSurfen met reuma: een koude duik in zelfontdekking
Ontdek hoe een reumapatiënt zichzelf overwint door te surfen in de Noordzee, kou, angst, en zelftwijfel maken plaats voor groei. Therapeutisch surfen met reuma.
ArtikelZeven vragen aan Bertha Maat
Nadat Bertha Maat vanwege reuma moest stoppen met werken verdiepte ze zich in zelfmanagement. Ze ondersteunt de supportgroep Grip op reuma.
Artikel3 handige tips voor koken met reuma
Als je reuma hebt, maken functiebeperking en pijn het koken met verse producten soms lastig. In dit artikel delen we 3 handige tips voor koken met reuma.
Artikel‘Ik ben 30! Zo kan ik niet verder.’ De zoektocht van Marloes Boon naar verlichting van reuma
Op dertigjarige leeftijd kreeg Marloes Boon de diagnose reuma. Door verandering van leefstijl kon ze de klachten terugdringen.
ArtikelReuma en microbioom
Reuma en microbioom. Een specifieke bacterie uit het microbioom blijkt samen te hangen met reuma. Meer begrip van darmgezondheid leidt tot betere behandeling.
ArtikelReumaklachten nemen af met leefstijlbehandeling
Naar het verlichten van reumaklachten met behulp van de leefstijl is nog weinig onderzoek gedaan. Een studie van Erasmus MC toont veelbelovende resutaten.