Acne en voeding
Kernboodschap: Een voedingspatroon met lage glycemische lading vermindert acneletsels tot 51%, een ketogeen dieet de ernst tot 31%. Onderzoekers benadrukken dat verdere studies nodig zijn en dat een streng ketogeen dieet alleen onder medische begeleiding wordt gevolgd.
Kernboodschappen uit dit artikel (14 minuten leestijd):
- Hoe vaak komt acne voor: Acne treft 80-95% van jongeren (12-24 jaar) en 40-54% van volwassenen boven 25 jaar, met hogere percentages bij mensen met overgewicht.
- Westerse paradox: Acne is vrijwel afwezig bij traditionele volkeren zoals de Inuit en Kitavan, wat wijst op een verband met westerse voeding en leefstijl.
- Bekende oorzaken: Acne wordt conventioneel toegeschreven aan vier factoren: overmatige talgproductie, ophoping van dode huidcellen, bacteriële groei en ontstekingsreacties.
- Medische behandelingen: Conventionele behandelingen (retinoïden, antibiotica, isotretinoïne) bestrijden symptomen maar hebben bijwerkingen en pakken niet de onderliggende oorzaak aan.
- Metabole connectie: Recent onderzoek toont dat insulineresistentie een cruciale rol speelt bij acne door alle vier traditionele oorzakelijke factoren te beïnvloeden.
- Insulineresistentie: Wordt veroorzaakt door ultrabewerkt voedsel (61% van Nederlandse calorieconsumptie), voeding met hoge glycemische lading, chronische stress en gebrek aan beweging.
- Invloed van voeding: Een studie uit 2007 toonde 51% afname in acneletsels bij een dieet met lage glycemische lading; een studie uit 2024 vond 31% vermindering van acne met een ketogeen dieet.
- Metformine-effect: Het diabetesmedicijn metformine, dat insulineresistentie tegengaat, blijkt ook effectief tegen acne, wat de metabole link verder bevestigt.
- Natuurlijke aanpak: Een koolhydraatbeperkt dieet rijk aan onbewerkte producten kan acne verminderen door insulinegevoeligheid te verbeteren, zonder bijwerkingen van medicatie.
1. Introductie
Iedereen kent acne, of het nu gaat om een paar hardnekkige puistjes of ernstige ontstekingen die littekens achterlaten. Hoewel acne vaak als een typisch puberteitsprobleem wordt gezien, worstelen miljoenen volwassenen hier ook mee. Traditionele behandelingen richten zich op het bestrijden van bacteriën en het verminderen van talgproductie, maar deze aanpak behandelt alleen de symptomen, niet de onderliggende oorzaak.
Wat als acne niet alleen een huidprobleem is, maar óók een signaal van onderliggende metabole processen die beïnvloed worden door onze Westerse leefstijl en voeding? Recente wetenschappelijke inzichten suggereren dat insulineresistentie een belangrijke rol kan spelen bij acne. De traditionele verklaring voor acne is gebaseerd op vier mechanismen: verhoogde talgproductie, ophoping van dode huidcellen, bacteriële groei en ontstekingsreacties. Nieuw onderzoek toont aan dat voeding, met name voedingspatronen met een hoge glycemische lading, deze mechanismen kan beïnvloeden. Dit kan verklaren waarom aanpassingen in voedingspatronen in sommige studies een positief effect laten zien op de ernst van de aandoening.
In dit artikel kijken we naar de rol van voeding en insuline in de ontwikkeling van acne. We laten zien hoe het verminderen van geraffineerde koolhydraten en suiker en een voedingspatroon van vooral onbewerkte producten acne kunnen verminderen, ondersteund door wetenschappelijk bewijs.
2. Wat is acne?
Acne vulgaris is een chronische ontstekingsaandoening van de huid die ontstaat in de talgklieren en haarfollikels. Het wordt gekenmerkt door een combinatie van mee-eters, puistjes en cysten, die voornamelijk voorkomen op de gezichtshuid, borst en rug, waar de talgklieren het meest actief zijn. De ernst van acne kan variëren van milde mee-eters tot diepe ontstoken cysten die blijvende littekens kunnen achterlaten. Acne heeft niet alleen een fysieke impact, maar kan ook psychologische gevolgen hebben, zoals een verminderd zelfvertrouwen, angst en depressie (Behrangi, 2019).
3. Hoe vaak komt acne voor?
Acne is een van de meest voorkomende dermatologische aandoeningen en treft naar schatting 80-95% van de mensen tussen 12 en 24 jaar. Hoewel acne vaak wordt geassocieerd met de puberteit, komt het ook veel voor bij volwassenen, vooral bij vrouwen. Studies tonen aan dat 40-54% van de mensen ouder dan 25 jaar nog steeds last heeft van acne, terwijl 12% van de vrouwen en 3% van de mannen zelfs tot op middelbare leeftijd met acne blijft kampen (Smith, 2007). Opvallend is dat bij mensen met overgewicht en obesitas acne twee tot drie keer vaker voorkomt dan bij mensen op een normaal gewicht (Heng, 2020).
Acne: een ziekte van de westerse beschaving?
Studies tonen aan dat acne vrijwel volledig afwezig is bij traditionele volkeren zoals de Inuit, de bewoners van Okinawa (Japan), Kitavan (een eiland in Papua Nieuw Guinea) en de Aché jager-verzamelaars uit Paraguay (Smith, 2007).
Om een voorbeeld te geven, bij een medische inspectie in 1990 van 1.200 inwoners van Kitavan (inclusief 300 personen van 15 tot 25 jaar oud) had niet één persoon acne. Bij controle van de huid van alle 115 Aché’s werd bij niemand een puistje of meeëter gevonden (Cordain, 2002).
Kortom, deze mensen eten en leven compleet anders dan wij in het Westen. Dat leidt tot de vraag: zou ons voedingspatroon en leefstijl dan een rol spelen in de ontwikkeling van acne? Om dat te onderzoeken moeten we eerste meer weten over de oorzaken van acne.
4. Wat zijn de oorzaken van acne?
Volgens de traditionele medische benadering zijn de vier belangrijkste factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van acne:
- Overmatige talgproductie: Talg is een olieachtige substantie die door de talgklieren wordt geproduceerd en de huid beschermt. Wanneer de productie wordt verhoogd, kunnen de poriën verstopt raken en ontstoken raken.
- Ophoping dode huidcellen: Hyperkeratinisatie is een proces waarbij huidcellen te snel groeien en afsterven in de haarfollikels. Deze dode cellen hopen zich op en verstoppen de poriën, wat resulteert in de vorming van mee-eters.
- Bacteriële groei: De bacterie Cutibacterium acnes voedt zich met overtollige talg en veroorzaakt ontstekingsreacties in de huid.
- Ontsteking: De ophoping van talg en bacteriën triggert een immuunrespons, wat leidt tot roodheid, zwelling en pusvorming.
5. Huidige farmacologische behandelingen en hun beperkingen
De conventionele behandeling van acne richt zich vooral op het verminderen van talgproductie, bacteriegroei en ontstekingen. Hiervoor worden vaak topische retinoïden, benzoylperoxide, orale antibiotica, hormonale therapieën en isotretinoïne ingezet (Behrangi, 2019). Hoewel deze middelen acne kunnen onderdrukken, lossen ze de onderliggende oorzaak niet op en gaan ze gepaard met aanzienlijke bijwerkingen.
Topische middelen zoals retinoïden en benzoylperoxide veroorzaken vaak huidirritatie en uitdroging, terwijl orale antibiotica bij langdurig gebruik kunnen leiden tot antibioticaresistentie en darmproblemen. Hormonale therapieën werken alleen bij vrouwen en brengen risico’s met zich mee zoals stemmingswisselingen en veranderingen in de menstruatiecyclus (Yen, 2020). Isotretinoïne, de meest effectieve therapie, heeft potentieel ernstige bijwerkingen, waaronder leverfunctiestoornissen en depressieve klachten, en vereist strikte medische controle (Behrangi, 2019).
Het grootste nadeel van deze behandelingen is dat ze zich richten op symptoombestrijding en niet de onderliggende metabole factoren aanpakken, zoals insulineresistentie en hormonale verstoringen. Hierdoor keert acne vaak terug na het stoppen van de medicatie. Dit onderstreept de noodzaak van een bredere benadering, waarbij niet alleen de huid wordt behandeld, maar ook de metabole gezondheid wordt geoptimaliseerd (Smith, 2007, Yen, 2020).
6. Metabole oorzaken en achtergrond
Zoals besproken wordt acne traditioneel toegeschreven aan vier factoren: verhoogde talgproductie, hyperkeratinisatie en verstopping, bacteriële overgroei en ontsteking. Recent onderzoek laat echter zien dat deze factoren op hun beurt worden beïnvloed door insulineresistentie, een verstoring van de stofwisseling die een diepgaand effect heeft op de huid (Szefler, 2024).
6.1. Wat is insulineresistentie?
Insulineresistentie ontstaat wanneer cellen in het lichaam minder gevoelig worden voor de werking van insuline, een hormoon dat helpt bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel. Het consumeren van veel ultrabewerkt voedsel (zoals snoep en frisdrank) en snel verteerbare koolhydraten (uit witbrood, pasta en vruchtensappen) dwingt de alvleesklier om extra insuline te produceren, wat leidt tot chronisch verhoogde insulinespiegels (hyperinsulinemie). Deze toestand is een kenmerk van verschillende metabole aandoeningen, waaronder obesitas, diabetes type 2 en PCOS (polycysteus ovariumsyndroom), maar speelt ook een cruciale rol bij acne.
6.2. Hoe vaak komt insulineresistentie voor?
Insulineresistentie komt veel voor. De precieze cijfers zijn niet bekend omdat artsen het niet routinematig onderzoeken. Wat wel bekend is dat 2,5 miljoen Nederlanders prediabetes of diabetes type 2 hebben (Diabetes Fonds, 2024). Bij deze aandoeningen is insulineresistentie al vergevorderd, waarbij het lichaam al niet meer in staat is om de bloedsuikerspiegels op gezond niveau te houden. Het aantal mensen met insulineresistentie is waarschijnlijk veel hoger dan deze 2,5 miljoen, omdat insulineresistentie al jaren, soms zelfs tientallen jaren, eerder optreedt voordat de diagnose (pre)diabetes wordt vastgesteld.
6.3. Hoe draagt insulineresistentie bij aan acne?
Insulineresistentie beïnvloedt de vier traditionele oorzaken van acne op verschillende manieren:
- Verhoogde talgproductie: Insuline stimuleert direct de talgklieren om meer sebum (huidolie) te produceren, wat de kans op verstopte poriën vergroot. Daarnaast verhoogt insuline de afgifte van androgenen (mannelijke hormonen zoals testosteron), die de talgklieren nog actiever maken (Smith, 2007).
- Ophoping dode huidcellen: Insuline en het verwante hormoon IGF-1 (insulin-like growth factor 1) versnellen de groei en afschilfering van huidcellen (keratinocyten). Dit leidt tot een ophoping van dode huidcellen, die samen met overtollig talg de poriën verstoppen (Smith, 2007).
- Bacteriële overgroei: Een omgeving met overtollig talg en dode huidcellen vormt een ideale voedingsbodem voor Cutibacterium acnes, de bacterie die acne verergert. Daarnaast kan een insuline-gestuurde verhoging van glucose in de talg een extra groeifactor zijn voor deze bacterie (Melnik, 2012)
- Ontstekingsreacties: Insulineresistentie verhoogt systemische ontstekingen door het stimuleren van pro-inflammatoire cytokines, zoals TNF-α en interleukines. Dit leidt tot een overreactie van het immuunsysteem, wat resulteert in de roodheid, zwelling en pusvorming die kenmerkend zijn voor ernstige acne (Szefler, 2024).
Metformine als behandeling voor acne
Metformine is een medicijn dat gebruikt wordt voor de behandeling van diabetes type 2, een vergevorderde vorm van insulineresistentie. Metformine werkt door de insulinegevoeligheid te verbeteren en de aanmaak van insuline te verlagen. Echter, metformine blijkt ook te werken voor acne. Verschillende studies hebben aangetoond dat metformine acne kan verminderen (Behrangi, 2019, Yen, 2020, Szefler, 2024). Dit onderzoek toont aan dat door het tegengaan van insulineresistentie acne kan verbeteren.
We noemen dit niet om metformine aan te raden als medicijn tegen acne, maar als bewijs dat acne een metabole component heeft en te maken heeft met insulineresistentie.
6.4. Wat veroorzaakt insulineresistentie?
Verschillende factoren dragen bij aan de ontwikkeling van insulineresistentie, waarvan de belangrijkste zijn:
- Ultrabewerkt voedsel: Industrieel geproduceerd voedsel (zoals fastfood, chips, koekjes, frisdranken en kant-en-klaarmaaltijden) bevat veel toegevoegde suikers, geraffineerde koolhydraten en ongezonde vetten draagt bij aan insulineresistentie. We eten veel van dit ultrabewerkte voedsel: 61% van de calorieconsumptie van de gemiddelde Nederlander bestaat is ultrabewerkt voedsel (bij kinderen zelfs 75%) (Vellinga, 2022). In de supermarkt zijn 70% van alle voedingsproducten ultrabewerkt.
- Voeding met een hoge glycemische lading: Diëten die rijk zijn aan geraffineerde koolhydraten (witbrood, pasta, vruchtensap) veroorzaken snelle bloedsuikerpieken, wat leidt tot verhoogde insulineproductie en dragen zo op de lange termijn bij aan insulineresistentie.
- Chronische stress: Stresshormonen zoals cortisol verhogen indirect de insulineresistentie door de bloedsuikerspiegel te verhogen, wat op zijn beurt de insulineproductie verhoogt.
- Slaaptekort en zitten: Gebrek aan slaap en een gebrek aan lichaamsbeweging verminderen de effectiviteit van insuline en dragen bij aan metabole verstoringen.
7. Behandeling van acne met een koolhydraatbeperkt dieet
Steeds meer onderzoek wijst uit dat voeding een cruciale rol speelt bij de ontwikkeling en ernst van acne. Een voedingspatroon met veel ultrabewerkt voedsel en met een hoge glycemische lading lijkt acne te verergeren. Hierdoor zijn onderzoekers steeds meer geïnteresseerd geraakt in de mogelijke voordelen van een koolhydraatbeperkt dieet als behandeling voor acne. Een aantal studies laten effect zien:
De infographic hieronder vat in één oogopslag samen wat voeding doet bij acne.
Foto: Infographic: Je Leefstijl Als Medicijn
Infographic: wat voeding doet bij acne - snelle koolhydraten, ultrabewerkt eten en de rol van insuline. Download hier de pdf.
7.1. Studie naar een laag-glycemisch dieet en acne
Laag glycemische voedingsmiddelen zorgen voor een minder snelle stijging van de bloedsuikerspiegel en omvatten onder andere volkoren producten, peulvruchten (zoals linzen en kikkererwten), niet-zetmeelrijke groenten (zoals broccoli en bladgroenten), en bepaalde fruitsoorten (zoals bessen en appels)
In een baanbrekende studie uit 2007 werd voor het eerst aangetoond dat een dieet met een lage glycemische lading een significant positief effect had op acne. Mannen met acne die gedurende twaalf weken een dieet volgden dat rijk was aan eiwitten en complexe koolhydraten (volkoren brood, peulvruchten, broccoli), zagen een afname van 51% in het aantal acneletsels en verbeteringen in hun insulinegevoeligheid (Smith, 2007).
In deze tabel vind je de glycemische lading van meer dan honderd voedingsmiddelen.
7.2. Effecten van een ketogeen dieet op acne
Een ketogeen dieet kenmerkt zich door een zeer laag gehalte aan koolhydraten (meestal minder dan 50 gram per dag) en een hoge inname van vetten, waarbij de nadruk ligt op voedingsmiddelen zoals vette vis (zalm, makreel), vlees, eieren, kaas, noten, zaden, avocado’s en gezonde oliën (kokosolie, olijfolie).
Recent, in 2024, werd een studie gepubliceerd waarin de effecten van een zeer laagcalorisch ketogeen dieet op acne werden onderzocht. Gedurende 45 dagen volgden vrouwen met matige acne en een verhoogd BMI een strikt koolhydraatarm dieet. De studie toonde aan dat de ernst van acne met 31% afnam (gemeten met de Global Acne Grading System-score) en de impact op de levenskwaliteit met 45% verbeterde (gemeten met de Dermatology Life Quality Index) (Verde, 2024).
Koolhydraatbeperking lijkt ook hier te werken. We willen er wel bij aantekenen dat een laag-calorisch dieet (een dieet met weinig calorieën) voor bijna niemand vol te houden is. Het is geen goed idee om zo’n dieet zonder begeleiding te volgen.
Hoe zit het met zuivel, chocolade en vetten?
Er is veel onderzoek gedaan naar de eliminatie van individuele voedingsmiddelen, zoals zuivel, chocolade of vetten. Dit onderzoek levert echter geen overtuigend bewijs dat het elimineren van zulke voeding echt helpt acne te beheersen.
Veel van dit onderzoek betreft namelijk ‘observationeel onderzoek, waarbij grote groepen mensen worden gevolgd. Uit dit type onderzoek kunnen verbanden blijken, maar dit soort onderzoek kan niet aantonen dat het ene (zuivel) het andere (acne) veroorzaakt of verergert.
Alleen gerandomiseerde studies (zogenaamde RCTs oftewel randomised controlled trials) kunnen dergelijk bewijs leveren. RCTs zijn studies waarbij één groep wel en de andere groep niet deze voedingsmiddelen eet. Als dan blijkt dat de ene groep meer acne heeft dan de andere, dan pas kun je spreken van een oorzaak-gevolg effect. Maar zelfs dan is het van belang dat de onderzoeken goed zijn uitgevoerd en genoeg mensen hebben meegedaan om dit hard te bewijzen.
Is er dergelijk sterk RCT-bewijs voor deze drie voedingsmiddelen? We pakken er een recente overzichtstudie van Rygula uit 2024 bij:
- Zuivel. Rygula vond 19 studies die het verband tussen acne en zuivel lieten zien. Echter, slecht één van deze studies was een gerandomiseerde studie (Kara, 2020). Deze ene studie liet zien dat meer kaas eten leidde tot meer littekens. Echter, het betreft een kleine studie met 53 deelnemers. Kortom, de bewijskracht voor een oorzakelijk verband tussen zuivel en acne is zwak.
- Chocolade. Hier vond Rygula drie gerandomiseerde studies. Uit deze studies bleek dat chocolade bijdroeg aan acne. Echter, het betreft kleine studies met in totaal slechts 72 deelnemers.
- Vet. Rygula identificeerde vier studies die een verband tussen vette voeding en acne lieten zien. Geen van deze studies was een gerandomiseerd onderzoek. De bewijskracht van dit onderzoek is dus zwak.
Kortom, het kan zijn dat deze drie voedingsmiddelen bijdragen aan acne, maar daar is veel minder bewijs voor dan voor het aanpassen van het compleet voedingspatroon, gericht op het vermijden van insulineresistentie. Mocht iemand desondanks willen uitzoeken of een van deze voedingsmiddelen een ‘trigger’ is voor acne, dan helpt het dat te doen onder begeleiding van een diëtist en – als het een trigger is – op zoek te gaan naar volwaardige alternatieve.
8. Conclusie
Hoewel verdere studies nodig zijn om de exacte mechanismen en langetermijneffecten van koolhydraatbeperking of een laag glycemisch voedingspatroon op acne beter te begrijpen, lijken de huidige bevindingen te bevestigen dat voeding een sterk hulpmiddel kan zijn bij de behandeling van acne. Dit biedt een aantrekkelijke, natuurlijke benadering die niet alleen de huid verbetert, maar ook bijdraagt aan een betere algehele gezondheid (en een gezond gewicht).
Veelgestelde vragen (F.A.Q.)
Is er een verband tussen voeding en acne?
Ja, recente wetenschappelijke inzichten tonen aan dat er een duidelijk verband bestaat tussen voeding en acne. Voedingspatronen met veel geraffineerde koolhydraten en suikers kunnen insulineresistentie veroorzaken, wat op zijn beurt de talgproductie, ophoping van dode huidcellen, bacteriële groei en ontstekingsreacties – allemaal factoren die acne veroorzaken – negatief beïnvloedt.
Helpt een koolhydraatbeperkt dieet tegen acne?
Onderzoek toont aan dat koolhydraatbeperking effectief kan zijn bij het verminderen van acne. Een studie uit 2007 liet zien dat een dieet met een lage glycemische lading (rijk aan eiwitten en complexe koolhydraten) leidde tot een afname van 51% in acneletsels. Recent onderzoek uit 2024 naar een ketogeen dieet toonde een vermindering van 31% in de ernst van acne.
Wat is de link tussen insulineresistentie en puistjes?
Insulineresistentie speelt een cruciale rol bij acne door: 1) de talgproductie direct te verhogen, 2) de productie van androgenen (mannelijke hormonen) te stimuleren wat talgklieren actiever maakt, 3) de ophoping van dode huidcellen te versnellen, en 4) ontstekingsreacties in de huid te versterken. Deze processen dragen allemaal bij aan de ontwikkeling en verergering van acne.
Hoe beïnvloedt de glycemische index van voeding acnebehandelingen?
Voeding met een lage glycemische index (zoals volkoren producten, peulvruchten, niet-zetmeelrijke groenten en bepaalde fruitsoorten) zorgt voor een minder snelle stijging van de bloedsuikerspiegel, wat leidt tot minder insulineproductie. Klinische studies hebben aangetoond dat een dieet met lage glycemische lading effectief is in het verminderen van acne met tot 51% en het verbeteren van insulinegevoeligheid.
Waarom hebben ook volwassenen last van acne en welk voedingspatroon kan helpen?
Acne komt bij 40-54% van de mensen ouder dan 25 jaar voor, vooral bij vrouwen. De oorzaak ligt vaak in metabole factoren zoals insulineresistentie, die door voeding worden beïnvloed. Een voedingspatroon rijk aan onbewerkte producten, met beperking van geraffineerde koolhydraten en suikers, kan helpen door insulinegevoeligheid te verbeteren en daarmee de onderliggende oorzaken van acne aan te pakken.
Hoe verklaart het Westerse voedingspatroon de toename van huidproblemen zoals acne?
Acne is vrijwel afwezig bij traditionele volkeren zoals de Inuit, bewoners van Okinawa, Kitavan en de Aché jager-verzamelaars. De Westerse voeding, met 61% ultrabewerkt voedsel (bij kinderen zelfs 75%), is rijk aan toegevoegde suikers, geraffineerde koolhydraten en ongezonde vetten. Dit draagt bij aan insulineresistentie, wat de vier traditionele oorzaken van acne (verhoogde talgproductie, ophoping dode huidcellen, bacteriële groei en ontsteking) direct beïnvloedt.
Kan een ketogeen dieet acne effectief verminderen?
Recent onderzoek uit 2024 toont aan dat een ketogeen dieet (zeer laag in koolhydraten, hoog in vetten) acne met 31% kan verminderen (gemeten met de Global Acne Grading System-score) en de impact op levenskwaliteit met 45% kan verbeteren. Het dieet werkt waarschijnlijk door insulineresistentie te verminderen, wat de onderliggende metabole triggers voor acne aanpakt.
Hoe kan ik acne natuurlijk behandelen zonder medicijnen?
Een natuurlijke aanpak voor acne is het aanpassen van je voeding door: 1) ultrabewerkt voedsel te vermijden, 2) voeding met een hoge glycemische lading te beperken (minder witbrood, pasta, vruchtensappen), 3) meer onbewerkte producten te eten (groenten, volkoren producten, gezonde eiwitten), 4) stress te verminderen en voldoende te slapen. Deze aanpak pakt niet alleen de symptomen aan maar ook de onderliggende metabole oorzaken, zonder de bijwerkingen van conventionele medicatie.
Is acne een ziekte van de westerse beschaving?
Studies tonen aan dat acne vrijwel volledig afwezig is bij traditionele volkeren zoals de Inuit, de bewoners van Okinawa (Japan), Kitavan (een eiland in Papua Nieuw Guinea) en de Aché jager-verzamelaars uit Paraguay (Smith, 2007).
Om een voorbeeld te geven, bij een medische inspectie in 1990 van 1.200 inwoners van Kitavan (inclusief 300 personen van 15 tot 25 jaar oud) had niet één persoon acne. Bij controle van de huid van alle 115 Aché’s werd bij niemand een puistje of meeëter gevonden (Cordain, 2002).
Kortom, deze mensen eten en leven compleet anders dan wij in het Westen. Dat leidt tot de vraag: zou ons voedingspatroon en leefstijl dan een rol spelen in de ontwikkeling van acne? Om dat te onderzoeken moeten we eerste meer weten over de oorzaken van acne
Hoe zit het met zuivel, chocolade en vetten?
Er is veel onderzoek gedaan naar de eliminatie van individuele voedingsmiddelen, zoals zuivel, chocolade of vetten. Dit onderzoek levert echter geen overtuigend bewijs dat het elimineren van zulke voeding echt helpt acne te beheersen.
Veel van dit onderzoek betreft namelijk ‘observationeel onderzoek, waarbij grote groepen mensen worden gevolgd. Uit dit type onderzoek kunnen verbanden blijken, maar dit soort onderzoek kan niet aantonen dat het ene (zuivel) het andere (acne) veroorzaakt of verergert.
Alleen gerandomiseerde studies (zogenaamde RCTs oftewel randomised controlled trials) kunnen dergelijk bewijs leveren. RCTs zijn studies waarbij één groep wel en de andere groep niet deze voedingsmiddelen eet. Als dan blijkt dat de ene groep meer acne heeft dan de andere, dan pas kun je spreken van een oorzaak-gevolg effect. Maar zelfs dan is het van belang dat de onderzoeken goed zijn uitgevoerd en genoeg mensen hebben
meegedaan om dit hard te bewijzen.
Is er dergelijk sterk RCT-bewijs voor deze drie voedingsmiddelen? We pakken er een recente overzichtstudie van Rygula uit 2024 bij:
* Zuivel: Rygula vond 19 studies die het verband tussen acne en zuivel lieten zien. Echter, slecht één van deze studies was een gerandomiseerde studie (Kara, 2020). Deze ene studie liet zien dat meer kaas eten leidde tot meer littekens. Echter, het betreft een kleine studie met 53 deelnemers. Kortom, de bewijskracht voor een oorzakelijk verband tussen zuivel en acne is zwak.
* Chocolade: Hier vond Rygula drie gerandomiseerde studies. Uit deze studies bleek dat chocolade bijdroeg aan acne. Echter, het betreft kleine studies met in totaal slechts 72 deelnemers.
* Vet: Rygula identificeerde vier studies die een verband tussen vette voeding en acne lieten zien. Geen van deze studies was een gerandomiseerd onderzoek. De bewijskracht van dit onderzoek is dus zwak.
Kortom, het kan zijn dat deze drie voedingsmiddelen bijdragen aan acne, maar daar is veel minder bewijs voor dan voor het aanpassen van het compleet voedingspatroon, gericht op het vermijden van insulineresistentie. Mocht iemand desondanks willen uitzoeken of een van deze voedingsmiddelen een ‘trigger’ is voor acne, dan helpt het dat te doen onder begeleiding van een diëtist en – als het een trigger is – op zoek te gaan naar volwaardige alternatieve.
11 wetenschappelijke bronnen
- Behrangi, E., Sadeghi, S., Sadeghzadeh-Bazargan, A., Goodarzi, A., Ghassemi, M., Sepasgozar, S., & Rohaninasab, M. (2019). The effect of metformin in the treatment of intractable and late onset acne: A comparison with oral isotretinoin. Iranian Journal of Dermatology, 22 (2), 47–52
- Cordain, L., Lindeberg, S., Hurtado, M., Hill, K., Eaton, S. B., & Brand-Miller, J. (2002). Acne vulgaris: A disease of Western civilization. Archives of Dermatology, 138 (12), 1584–1590 DOI
- Diabetes Fonds. (2024). Diabetes in cijfers Link
- Heng, A. H. S., & Chew, F. T. (2020). Systematic review of the epidemiology of acne vulgaris. Scientific Reports, 10 (1), 5754 DOI
- Melnik, B. C. (2012). Diet in acne: Further evidence for the role of nutrient signalling in acne pathogenesis. Acta Dermato-Venereologica, 92 (3), 228–231 DOI
- Ryguła, I., Pikiewicz, W., & Kaminiów, K. (2024). Impact of diet and nutrition in patients with acne vulgaris. Nutrients, 16 (10), 1476 DOI
- Smith, R. N., Mann, N. J., Braue, A., Mäkeläinen, H., & Varigos, G. A. (2007). A low-glycemic-load diet improves symptoms in acne vulgaris patients: A randomized controlled trial. American Journal of Clinical Nutrition, 86 (1), 107–115 DOI
- Szefler, L., Szybiak-Skora, W., Sadowska-Przytocka, A., Zaba, R., Wieckowska, B., & Lacka, K. (2024). Metformin therapy for acne vulgaris: A meta-analysis. Pharmaceuticals, 17 (6), 728 DOI
- Vellinga, R. E., van Bakel, M., Biesbroek, S., Toxopeus, I. B., de Valk, E., Hollander, A., van ’t Veer, P., & Temme, E. H. M. (2022). Evaluation of foods, drinks and diets in the Netherlands according to the degree of processing for nutritional quality, environmental impact and food costs. BMC Public Health, 22 (1), 877 DOI
- Verde, L., Frias-Toral, E., Cacciapuoti, S., Simancas-Racines, D., Megna, M., Caiazzo, G., Potestio, L., Maisto, M., Tenore, G. C., Colao, A., Savastano, S., Muscogiuri, G., & Barrea, L. (2024). Very low-calorie ketogenic diet (VLCKD): A therapeutic nutritional tool for acne? Journal of Translational Medicine, 22 (1), 322 DOI
- Yen, H., Chang, Y.-T., Yee, F.-J., & Huang, Y.-C. (2021). Metformin therapy for acne in patients with polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysis. American Journal of Clinical Dermatology, 22 (1), 11–23 DOI
Nieuwsbrief
Elke maand iets gezonds in je inbox.
Auteur
Gerelateerde artikelen
WetenschapMetabole disfunctie: hoe leefstijl het verschil kan maken
Metabole disfunctie is de oorzaak van de meest voorkomende chronische ziektes. Wat is het en wat kunnen we ertegen doen?
WetenschapInsulineresistentie en diabetes type 2 omkeren met leefstijl
Ontdek de rol van insulineresistentie bij diabetes type 2 en hoe leefstijlverandering kan helpen bij het beheersen van deze aandoening
WetenschapTherapeutische koolhydraatbeperking
Ontdek hoe therapeutische koolhydraatbeperking de metabole gezondheid verbetert en obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten bestrijdt. Lees meer!