MS
Voeding als krachtig hulpmiddel
Multiple sclerose is een complexe aandoening, maar voeding en leefstijl kunnen een belangrijke rol spelen bij het verbeteren van symptomen en mogelijk het vertragen van de aandoening.
Wat is MS?
Multiple sclerose (MS) is een aandoening waarbij de beschermende laag rondom de zenuwen (myeline) wordt afgebroken. Dat verstoort de communicatie tussen de hersenen en de rest van het lichaam en kan uiteindelijk permanente schade aan de zenuwvezels veroorzaken. De symptomen verschillen per persoon: gevoelloosheid, zwakte, loopproblemen, veranderingen in het zicht en vermoeidheid. Het verloop is onvoorspelbaar en hangt af van het type MS.
Er is geen genezing voor MS. De gangbare behandeling bestaat uit medicijnen die het verloop beïnvloeden en symptomen beheersen. Risicofactoren voor MS zijn onder andere een tekort aan vitamine D, obesitas en roken. Dat de leefstijl zo'n grote rol speelt bij het risico, zet aan het denken. Studies naar het paleo-, ketogeen en mediterraan dieet tonen verbeteringen in vermoeidheid, kwaliteit van leven en zelfs fysieke functie. De kracht van voeding ligt niet in losse supplementen, maar in een totaalplaatje van gezonde, onbewerkte voeding.
Leefstijl bij MS
Ontdek hoe de zes leefstijlpijlers je kunnen helpen bij het omgaan met MS
Voeding
Vermijd ultrabewerkt voedsel. 61 procent van de calorieën van de gemiddelde Nederlander komt hieruit. Een studie toonde 62 procent hoger sterfterisico bij de meeste consumptie. Kies voor een paleo-, ketogeen of mediterraan voedingspatroon. De Nederlandse 'Leef! met MS'-studie toonde significante afname van vermoeidheid met een aangepast mediterraan dieet.
Meer over voedingIn één oogopslag
Onderstaande infographic vat de belangrijkste leefstijladviezen bij MS samen, per pijler. Handig om te bewaren of te delen.
Je Leefstijl als Medicijn · Multiple sclerose
Wat voeding doet bij MS
MS is niet te genezen, maar voeding kan vermoeidheid verminderen en de kwaliteit van leven verbeteren. Vijf diëten zijn onderzocht; alle vijf doen het beter dan het gangbare westerse eetpatroon.
Paleo
Veel groenten, fruit en noten
Weinig granen, peulvruchten, zuivel, suiker en bewerkte voeding
Komt er het beste uit
Scoort het hoogst op vermoeidheid en kwaliteit van leven
Ketogeen
Veel vet, heel weinig koolhydraten
Onder de 50 gram per dag; je lichaam gaat dan vet verbranden in plaats van suiker
Zes maanden ketogeen eten
Bij de vorm met terugvallen bijna 50 procent minder vermoeidheid en somberheid
Ook fysiek merkbaar
Betere loopafstand, handvaardigheid en invaliditeitsscore
Mediterraan
Vis, groenten en gezonde vetten
Weinig vlees, zuivel, bewerkte voeding en zout
Na zes maanden
Bij vrouwen met MS minder vermoeidheid en minder invaliditeit
Leef! met MS: voeding plus beweging
Minder vermoeidheid en betere kwaliteit van leven, niet op fysieke klachten
Minder vlees
Semi-vegetarisch en caloriearm
Wel winst op vermoeidheid, niet op invaliditeit
Plantaardig met weinig dierlijk
Grote verbetering van invaliditeit en minder terugvallen
Laag vet
Vetarm, twaalf maanden
Minder vermoeidheid, geen effect op invaliditeit of levenskwaliteit
Swankdieet, twaalf weken
Minder vermoeidheid en betere fysieke kwaliteit van leven
Supplementen vallen tegen
Vitamine D3
Geen effect op terugvallen, beperkingen of nieuwe hersenplekken
Visolie en antioxidanten
Weinig tot geen effect op terugvallen of achteruitgang
Sterkste hefbomen
Let op: het gaat om kleine onderzoeken, dus hard is het bewijs nog niet. Wat de best scorende diëten delen: onbewerkt eten en minder koolhydraten.
Geen medisch advies. Voeding vervangt je MS-behandeling niet. Stop of verander nooit zelf iets aan je medicatie, maar bespreek dat met je neuroloog. Laat je bij een streng dieet begeleiden door een diëtist, zeker als je afvalt of andere aandoeningen hebt.
Je Leefstijl als Medicijn
Poster als pdfOnderbouwing in het artikel MS en voeding: 5 diëten vergeleken.
Ervaringen met leefstijl bij MS
Lees hoe anderen leefstijl inzetten bij MS
23 jaar MS de baas dankzij voeding
Ik heb mijn leven terug. Ik kan dánsen, ik lééf voluit en ben al vele jaren klachtenvrij.
Jolien Janzing
Niet de rest van je leven patiënt
De stichting draagt uit dat je vaak wél iets kunt doen bij een chronische ziekte – je hoeft niet de rest van je leven patiënt te blijven.
Erna Bekink
Aan de slag met je gezondheid
Wij ondersteunen jou met informatie, supportgroepen, recepten, materialen en webinars
SupportgroepMS en leefstijl
Supportgroep waar deelnemers ervaringen delen over leefstijl bij multiple sclerose.
Kennis
Je leefstijl veranderen? Dit is bekend over leefstijl en aandoeningen.
Recepten
Tips en recepten voor natuurlijk voedsel, koolhydraatarm of ketogeen, veel groenten en eiwitrijk.
Webinars
Ervaringsdeskundigen en artsen geven gratis webinars. Kijk ze terug of schrijf je in.
Materialen
Aan de slag met een leefstijldagboek? Hier vind je trainingen en handige materialen.
Wat zegt de wetenschap?
Gerandomiseerde studies naar vijf verschillende diëten bij MS zijn geanalyseerd in twee meta-analyses. Het paleo-, ketogeen en mediterraan dieet tonen de meest veelbelovende resultaten, met verbeteringen in vermoeidheid, kwaliteit van leven en fysieke functie. De Nederlandse 'Leef! met MS'-studie toonde een significante afname van vermoeidheid met een aangepast mediterraan dieet van onbewerkte voeding.
Supplementen zoals vitamine D3, omega-3 en antioxidanten bleken in klinische studies niet effectief bij MS. Dat benadrukt dat de kracht van voeding niet in losse componenten zit, maar in een totaalplaatje van gezonde, onbewerkte voeding met een focus op de metabole gezondheid.
WetenschapMS en voeding: 5 diëten vergeleken
MS en voeding: 5 diëten vergeleken. Low fat, vegetarisch, ketogeen, mediteraan, paleo. Hoe kan je Multiple Sclerose effectief aanpakken met voeding.
Artikelen over MS
ErvaringLeefstijl verbetert kwaliteit van leven bij MS, blijkt uit Vertelpunten
Leefstijl kan de kwaliteit van leven bij MS verbeteren. Uit 74 ervaringsverhalen blijkt dat mensen meer energie, regie en veerkracht ervaren.
WetenschapMicrobioom en de darm-brein-orgaan-as
Ontdek hoe het microbioom en de darm-brein-as invloed hebben op je afweer, stemming, stofwisseling en organen, en welke leefstijl je darmgezondheid ondersteunt.
ErvaringZeven vragen aan Bianca Foppes
Ontdek de visie van Bianca Foppes op leefstijl en gezondheid. Lees haar antwoorden op 7 vragen en krijg praktische inzichten voor een gezonder leven.
ErvaringMS en leefstijl: zeven vragen aan Erna Bekink
MS en leefstijl: lees hoe Erna Bekink met voeding en zelfmanagement haar MS beter leerde hanteren en anderen inspireert.
Ervaring“Er is hoop na een schokkende diagnose” – Jolien is haar MS al 23 jaar de baas
Jolien heeft MS en voelt zich door voedingsverandering al 23 jaar goed. Ontdek haar verhaal en wat je kunt leren over eten bij MS.
ArtikelMindset en voeding tegen MS, het verhaal van Bianca
25 jaar geleden kreeg Bianca Foppes de diagnose MS, en sinds 17 jaar staat de ziekte stil. Hoe kreeg Bianca dat voor elkaar? Mindset en voeding tegen MS.
ErvaringMigraine en leefstijl: zeven vragen aan Marina Boeser
Marina Boeser coördineert de activiteiten op het gebied van migraine en leefstijl voor Je Leefstijl Als Medicijn. Lees het verhaal van Marina.
WetenschapMS en voeding: 5 diëten vergeleken
MS en voeding: 5 diëten vergeleken. Low fat, vegetarisch, ketogeen, mediteraan, paleo. Hoe kan je Multiple Sclerose effectief aanpakken met voeding.
ErvaringEpilepsie en leefstijl: zeven vragen aan Ilona Wilmont
Jarenlang zelfonderzoek heeft Ilona Wilmont veel geleerd over leefstijl en epilepsie. Lees hoe ze erin slaagt zo goed mogelijk met de ziekte om te gaan.
ErvaringMS en leefstijl of hoe Erna haar scootmobiel wegzette en een fiets kocht
Toen Erna Bekink de diagnose MS kreeg, was er volgens de neuroloog niets aan te doen. Met het carnivoor dieet zette ze haar scootmobiel weg en kocht een fiets.